Cung ứng tiền tệ – Money supply

money-bag-with-credit-card-coins_24877-63691Tiền cũng được xem như một loại hàng hóa, do vậy cũng vận hành dựa trên quy luật cung – cầu. Vậy cung tiền là gì? Các số liệu về cung tiền có thể xem ở đâu?

CUNG TIỀN LÀ GÌ?

Cung tiền hiểu đơn giản là tổng mức tiền tệ cần có để lưu thông hàng hóa, đáp ứng các nhu cầu trong nền kinh tế.

Hãy xem xét ví dụ sau:

“Trong một ngôi làng khép kín với thế giới bên ngoài. Cả ngôi làng chỉ có một mặt hàng được trao đổi bằng tiền đó là 10 cái cuốc. Mỗi cái cuốc có giá là 100 đồng -> Để cho việc trao đổi mua bán cuốc được thuận lợi thì phải có 1.000 đồng tiền mặt.

Một người có 1 cái cuốc và bán cái cuốc của anh ta cho người khác để lấy 100 đồng. Thời gian từ lúc anh ta thu về 100 đồng tới khi anh ta tiêu nó đi gọi là tốc độ lưu thông. Giả sử như anh ta nhét 100 đồng vào ngăn kéo và quên nó đi khiến cho trên thị trường vẫn có 10 cái cuốc nhưng chỉ còn 900 đồng trong lưu thông.

Lúc này sẽ xuất hiện hiện tượng khan hiếm tiền mặt khiến cho tiền có xu hương tăng giá làm cho giá cuốc chỉ còn khoảng 90 đồng/cái. Nếu lượng tiền mặt tiếp tục hạ xuống thì cuốc càng có xu hướng giảm giá làm cho người bán cuốc không còn muốn bán cuốc nữa, người muốn mua cuốc để phục vụ trồng trọt không thể mua nữa.

Ngược lại nếu như lượng tiền mặt bằng cách nào đó tăng lên thành 2.000 đồng. Số cuốc vẫn chỉ là 10 cái. Điều này sẽ gây ra hiện tượng dư thừa tiền mặt. Người bán thấy số người muốn mua cuốc tăng lên trong khi mình chỉ có một cái cuốc do vậy tăng giá cuốc lên. Sau một khoảng thời gian thì giá cuốc sẽ chạm mức 200 đ/cái.

Khi một cái cuốc bị hỏng không thể sử dụng bị rút ra khỏi lưu thông sẽ làm cho tiền mặt dư thừa hơn hàng hóa thực.

Khi một cái cuốc mới được làm ra và được đưa vào lưu thông thì sẽ làm tiền mặt khan hiếm hơn hàng hóa thực.”

Như vậy, cung tiền chỉ lượng cung cấp tiền tệ trong nền kinh tế nhằm đáp ứng nhu cầu mua hàng hóa, dịch vụ, tài sản, v.v… của các cá nhân (hộ gia đình) và doanh nghiệp.

Ở một trạng thái cân bằng nhất thì tổng lượng cung tiền sẽ bằng với tổng lượng hàng hóa trong nền kinh tế. Nếu lượng cung tiền nhiều hơn sẽ xảy ra hiện tượng lạm phát, ít hơn sẽ xảy ra hiện tượng thiểu phát như cách minh họa trong ví dụ trên.

13

CÔNG THỨC TÍNH MỨC CUNG TIỀN 

Chúng ta cùng thử hình dung một trường hợp riêng biệt. Ví dụ, một xã hội có 10 người và mỗi người cần 100 đồng để chi tiêu thì liệu chúng ta có cần in đủ số tiền 100 x 10 = 1,000 đồng không? Tất nhiên chúng ta có thể làm vậy nhưng không hề cần thiết. Thực chất, với 100 đồng hoàn toàn có thể đủ thỏa mãn cho cả 10 người nếu họ biết trao đổi với nhau. 100 đồng được chuyển từ người này qua người kia theo quan hệ: Tiền – Hàng – Tiền … thì cung tiền thực chất chỉ có 100 đồng nhưng giá trị nó tạo ra là 1,000 đồng.

Đây mà ví dụ mình họa ở dạng cơ bản nhất về tốc độ xoay vòng của tiền tệ.

Vì tiền tệ có chức năng chính là để lưu thông nên người ta vốn không cần in tiền bằng tổng tất cả giá trị hàng hóa mà chỉ cần 1 lượng vừa đủ, rồi người này sẽ trao đổi với người kia, cứ thế lan ra dần dần.

Vậy nên công thức tính mức cung tiền sẽ được tính một cách cơ bản là:

Mức cung tiền = Tổng giá trị tạo ra / Tốc độ lưu thông của tiền tệ

Trong ví dụ trên, một cách đơn giản có thể hiểu là: 100 = 1000 / 10. Khi đó 10 người trở thành tốc độ lưu thông của tiền tệ.

Quay trở lại ví dụ bán cuốc ở phần trên, giả sử một người sở hữu 10 cái cuốc và sau đó bán sạch thu về 1000 đồng, sau đó người đó tiếp tục dùng số tiền này để nuôi 1 con heo rồi tiếp đó lại bán con heo đi với giá 1000 đồng.

Ta thấy rằng: tổng giá trị hàng hóa trong ngôi làng bây giờ đã tăng lên 2000 đồng (1000 đồng cuốc và 1000 đồng heo), nhưng số tiền để trao đổi qua lại thì vẫn chỉ 1000 đồng. Như vậy, với dòng vốn ban đầu 1000 này, nó đã được xoay vòng 2 lần để trao đổi từ hoạt động kinh tế này sang hoạt động kinh tế kia. => Mức cung tiền là: 1000 = 2000 / 2

16

CÁC MỨC ĐO LƯỜNG CUNG TIỀN 

Do khối lượng sản xuất, hàng hóa trong nền kinh tế có tăng có giảm; và thông thường thì không ai có thể tính được trong một giai đoạn ở một quốc gia có bao nhiêu hàng hóa được sản xuất ra và với giá cả bao nhiêu; nên đa phần nhà nước quản lý dựa trên việc điều tiết khi có các hiện tượng (lạm phát, thiểu phát).

Cách thức điều hành như sau: Đầu tiên, người ta đã tiến hành chia mức độ cung tiền thành nhiều tầng:

M0:còn gọi là tiền cơ sở, là tổng lượng tiền mặt đang lưu thông và phần dự trữ bắt buộc của ngân hàng thương mại tại ngân hàng trung ương. Tiền này được gọi là tiền hẹp (Narrow money) . M là viết tắt của chữ Monetary aggregates – Tổng lượng tiền. Xem thêm về TIỀN CƠ SỞ.

M1:  Bao gồm M0 và tính thêm phần tiền gửi không kỳ hạn (các khoản có thể rút ra bất cứ lúc nào theo yêu cầu, gọi là: demand deposit) – đây là đối tượng được kiểm soát trước hết của NHTW

M2: Bao gồm M1 và tính thêm phần tiền gửi có kỳ hạn. Tiền này gọi là tiền rộng (Broad money). HÃY LƯU Ý NHẤT VỚI CUNG TIỀN M2 vì nó thường được sử dụng để đo lường tổng phương tiện thanh toán và thường xuyên dùng để điều tiết nền kinh tế. 

M3: Bao gồm M2 và các khoản tín dụng khác được gửi tại ngân hàng thương mại (trái phiếu…)

M4=M3+ giấy chứng nhận sở hữu đất

…có thể tới M11 tùy vào độ minh bạch và năng lực của mỗi nước. Ở nước ta thông thường là tới M2. Do đó, ở Việt Nam, M2 được dùng như một biến số đo lường chính. Xem thêm “TỔNG PHƯƠNG TIỆN THANH TOÁN”

Capture

Lý do cốt lõi cho việc phân chia cung tiền thành nhiều cấp độ như vậy liên quan đến câu hỏi “Cái gì được coi là tiền?”. Nếu bám theo định nghĩa lý thuyết về tiền thì bất cứ cái gì được thừa nhận là phương tiện lưu thông thì đều được xem là tiền.

Tiền giấy thì dễ dàng được coi là tiền (M0) vì chúng được sử dụng trực tiếp làm phương tiện thanh toán. Vậy còn các khoản tiền gửi thì sao? Tuy chúng không được sử dụng trực tiếp làm phương tiện thanh toán nhưng sự phát triển của thị trường tài chính hiện đại đã khiến cho chúng có khả năng đổi ra tiền một cách dễ dàng khi cần, và do vậy chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến tổng phương tiện thanh toán (tổng lượng tiền) của xã hội. Cụ thể hơn là do nó đến từ “CHỨC NĂNG TẠO TIỀN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI”. Vì vậy hệ thống tiếp tục chia nhánh xuống M1, M2.

Sắp xếp theo “tính lỏng” (tính thanh khoản, tính chuyển đổi) ngày càng giảm ta có: Tiền giấy -> Tiền gửi không kỳ hạn -> Tiền gửi có kỳ hạn -> Trái phiếu -> Quyền sử dụng đất… Cung tiền tiếp tục được phân nhánh tới M3, M4… Việc phân chia như vậy là do tính lỏng của một tài sản tài chính càng cao thì ảnh hưởng của chúng tới tổng phương tiện thanh toán càng lớn.

Việc chia mức cung tiền thành nhiều tầng (M0, M1, M2…) giúp cho việc kiểm soát cung tiền được dễ dàng hơn. Ví dụ:

+ Để tác động vào M0, M1, ngân hàng trung ương sử dụng công cụ điều hành “TỶ LỆ DỮ TRỮ BẮT BUỘC” để tác động trực tiếp vào nhóm tiền gửi không có kỳ hạn. Khi NHTW nâng tỷ lệ dự trữ bắt buộc lên, lượng tiền trong lưu thông sẽ giảm xuống; và ngược lại.

+ Để tác động vào M1, M2, còn gọi là “Tổng phương tiện thanh toán” , ngân hàng trung ương sử dụng công cụ điều hành “quy định trần lãi suất” <insert link>

Ở VIỆT NAM,

Một cách tổng quát, các ngân hàng trung ương trên thế giới có thể điều hành mức cung tiền thông qua việc phân cấp M… như vậy. Việc phân cấp điều hành được tùy thuộc tại từng quốc gia. Theo dữ liệu mà mình biết tới, số liệu của 2 cấp M0, M2 có thể dễ tìm thấy hơn:

M0: Tiền cơ sở, khác với định nghĩa trên, M0 được thống kê gồm lượng tiền mặt lưu thông trong nên kinh tế, chưa gồm phần dự trữ bắt buộc. Cách xem số liệu theo LINK NÀY. Còn như ở các nước như Anh, M0 được thống kê gồm phần dự trữ bắt buộc như ở trên.

M2: Tổng phương tiện thanh toán, được thống kê giống với định nghĩa ở trên, gồm phần tiền gửi. Cách xem số liệu theo LINK NÀY.


Link tham khảo được dùng trong bài

Giaodichtaichinh.com

Chienluocsong.com

Wikipedia

Cfovn.wordpress.com

Quantri.vn

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s